:: دوره 14، شماره 55 - ( زمستان 1397 ) ::
جلد 14 شماره 55 صفحات 119-132 برگشت به فهرست نسخه ها
تحلیل فخر رازی در مورد کیفیت انتساب افعال ارادی انسان به خودش و خداوند
علیرضا فارسی نژاد*، محمد علی اخگر
دانشگاه شیراز
چکیده:   (316 مشاهده)
در مورد کیفیت انتساب افعال ارادی انسان به خودش و خداوند به‌گونه‌ای که مستلزم جبر یا تفویض نباشد، تبیین‌های متعددی مطرح است؛ یکی از آنها، تبیین فخر رازی است که در آن، افعال ارادی انسان، توأمان به خودش و خداوند منتسب شده است؛ به این صورت که افعال ارادی انسان به خودش منسوب است، چون قوامشان به قدرت و اراده اوست. آن افعال به خداوند نیز منسوب است؛ چون قدرت و اراده را در وی آفریده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی این تبیین، با روش تحلیلی به بررسی نشسته و به این نتیجه رسیده است که تبیین فوق، تقریر دیگری از نظریه کسب است و هرچند عدم استقلال انسان (نفی تفویض) را اثبات می‌کند اما فاعل و مؤثر بودن وی (نفی جبر) را نتیجه نمی‌دهد؛ زیرا فاعل بودن انسان از نظر فخر رازی به‌معنای خالق و مؤثر بودن نیست بلکه به معنای صدور فعل به دنبال اراده و قدرت اوست و این چیزی جز یک فاعلیت مجازی نیست.

واژه‌های کلیدی: فاعلیت انسان، فاعلیت خداوند، افعال ارادی انسان، فاعلیت حقیقی، فاعلیت مجازی، کسب، امر بین‌الامرین.
متن کامل [PDF 189 kb]   (33 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: کلام قدیم
دریافت: ۱۳۹۷/۳/۹ | پذیرش: ۱۳۹۷/۱۲/۱۹ | انتشار: ۱۳۹۷/۱۲/۱۹


XML   English Abstract   Print



دوره 14، شماره 55 - ( زمستان 1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها