fa قبض و بسطِ برهان حرکت در اندیشه‌ی اسلامی کلام قدیم کلام قدیم پژوهشي Research <span b="" dir="RTL" font-size:="" lang="AR-SA" mso-ansi-font-size:="" mso-ansi-language:="" mso-ascii-font-family:="" mso-bidi-language:="" mso-fareast-font-family:="" mso-fareast-language:="" mso-font-kerning:="" mso-hansi-font-family:="" new="" style="line-height: 110%; font-family: " times=""><font color="#000000">خداشناسی یکی از مصادیق مهم و بنیادین علوم مختلفی است که تحت عنوانِ جهان بینی یا حکمت نظری قرار می گیرند. اهمّیت خداشناسی به گونه&shy;ای&shy; است که باید&shy;ها و نباید های فردی و اجتماعی را بر اساس دین استوار نموده و به آن جهت می دهد. از سوی اندیشمندان اسلامی، قرآن و روایات راههای مختلفی در راستای خداشناسی مطرح نموده اند؛ </font></span><span b="" dir="RTL" font-size:="" lang="AR-SA" mso-ansi-font-size:="" mso-ansi-language:="" mso-ascii-font-family:="" mso-bidi-language:="" mso-fareast-font-family:="" mso-fareast-language:="" mso-font-kerning:="" mso-hansi-font-family:="" new="" style="line-height: 110%; font-family: " times=""><font color="#000000">برهان حرکت به عنوان یکی از راهها، به صورت بدیهی و عمومی از سوی آیات و روایات با تعابیری از جمله: &laquo;خلق یا حدوث&raquo;، &laquo;سیر&raquo;، &laquo;نزول&raquo;، &laquo;عروج&raquo;،&laquo; ارسال&raquo;، &laquo;افول&raquo; و &laquo;تسبیح&raquo; مورد توجه و در راستای خداشناسی واقع گشته است. طبق گزاره های دینی حرکت در کل نظام عالم هستی اعم از مادی و غیر مادی وجود دارد. این حرکت به نحوی سخن از محرکِ نامتحرک یعنی خدا دارد. </font></span><span b="" dir="RTL" font-size:="" lang="AR-SA" mso-ansi-font-size:="" mso-ansi-language:="" mso-ascii-font-family:="" mso-bidi-language:="" mso-fareast-font-family:="" mso-fareast-language:="" mso-font-kerning:="" mso-hansi-font-family:="" new="" style="line-height: 110%; font-family: " times=""><font color="#000000">حرکت، در معنای اجمالی، خروج چیزی از قوّه به فعل است. در معنای تفصیلی، هر نوع انفعال، ظهور، تمثُّل، تجافی، تغییر و تحول، حال به حال شدن، کون و فساد، قوه و فعل و طلب کمال در موقعیتهای مختلفی مادی و معنوی، حرکت گفته می شود که، نقطه مقابلِ ثبات و کمال مطلق است، بنابراین، نظام عالم هستی، علت فاعلی به نام محرکِ نامتحرک اول و آخر، ظاهر و باطنی به نام &laquo;خدا&raquo; دارد که آن فاعل، به همه لحاظ غنی بالذات است که در ذات او &laquo;خلق یا حدوث&raquo;، &laquo;انفعال&raquo;، &laquo;تنزّل&raquo;، &laquo;ارسال&raquo; و &laquo;عروج&raquo; نیست؛ زیرا در غیر این صورت خُلف است و موجب دور و تسلسل می شود. پژوهش حاضر با رویکرد جمع آوری داده ها به تبیین، تحلیل و اثبات خداشناسی حرکت، پرداخته است.</font></span> قبض, بسط, برهان حرکت, اندیشمندان, قرآن, روایات, 153 170 http://andishe.maaref.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-390-2&slc_lang=fa&sid=1 Hadi Vahdanifar هادی وحدانی‌فر hadivahdanifar820@gmail.com 10031947532846001193 10031947532846001193 Yes دانشگاه شهید باهنر کرمان Abolfazl Kiashemshaki ابوالفضل کیاشمشکی akia45@gmail.com 10031947532846001194 10031947532846001194 No دانشگاه صنعتی امیرکبیر Zakiyah bigom Hoseini زکیه ‌بیگم حسینی zh.atlas60@gmail.com 10031947532846001195 10031947532846001195 No حوزه علمیه